Özet: Dava konusu kaza 2009 yılında gerçekleşmiş olup desteğin de aralarında bulunduğu çilek toplamaya giden tarım işçilerinin taşındığı, dolayısıyla taşımanın ticari bir taşıma olduğu anlaşılmakla, zorunlu koltuk ferdi kaza sigorta poliçesi yaptırma zorunluluğu bulunduğu, Dairemizce yapılan geri çevirme sonucu kazaya karışan aracın zorunlu koltuk ferdi kaza sigorta poliçesi bulunmadığı belirlendiğinden davalı … Hesabına karşı dava açılabileceği, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasının can sigorta türlerinden meblağ sigortası olduğu göz önüne alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 26.03.2024 Tarih, 2023/10549 Esas, 2024/3077 Karar
“İÇTİHAT METNİ”
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2018/6075 D.İş-2018/6075 Karar
SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ
SAYISI : 2018/İHK-6158
DAVACILAR : 1-… 2… 3-…
4…vekilleri Avukat …
HÜKÜM/KARAR : Davanın Reddine/Davacıların İtirazının Reddine
SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ
SAYISI : K-2018/20897
Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın reddine karar verilmiştir.
Karara davacılar vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.
İtiraz Hakem Heyeti kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; 27.05.2009 tarihinde davacıların desteğinin tarım işçiliği yapmak üzere yolcu olarak bulunduğu aracın hemzemin geçitte trenle çarpışması sonucu kazanın meydana geldiğini, zorunlu karayolu yolcu taşımacılığı ferdi kaza sigortası yapılmadığından davalının sorumlu olduğunu, desteklerinin kaza sonucu vefat ettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik destekten yoksun kalma tazminatı olarak davalıdan her bir davacı için 5.000’er TL tazminatın temerrüt tarihinden işleyecek faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.2 maddesine göre taşımanın ücret karşılığı yapılması gerektiğini, araçta yolcu olarak bulunan şahısların ticari olmayan taşıma kapsamında bulunduğunu, aracın ruhsatında hususi taşıma yazıldığını, taşımacılığın 100 km kapsamında olmadığını, dolayısıyla aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Ferdi Kaza Sigortası yaptırma zorunluluğu bulunmadığından Güvence Hesabının sorumluluğu bulunmadığı, başvuruyu kabul anlamına gelmemek kaydıyla emniyet kemeri takılı olmadığından müterafik kusur indirimi uygulanması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kaza tarihinin 27.05.2009 olduğu, belirtilen tarihte 4925 sayılı Karayolu Taşımacılık Kanunu kapsamında olmadığı, 11.06.2009 tarihli Karayolu Taşımacılık Yönetmeliği’nden önce yürürlükte bulunan 25.02.2004 tarihli Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 2 inci maddesi ile il sınırları içindeki taşımaların yönetmelik kapsamı dışında olduğu, belediye sınırları içinde ise valilik ve belediye düzenlemesine tabi olduğu, dosya kapsamında bu yönde belge sunulmadığı, kazaya karışan aracın zorunlu ferdi kaza koltuk sigorta poliçesi yaptırma zorunluluğu bulunmadığından davalının 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14 üncü maddesi kapsamında sorumluluğuna gidilemeyeceği gerekçesiyle davanın esastan reddine karar verilmiştir.
IV. İTİRAZ
A. İtiraz Yoluna Başvuranlar
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.
B. İtiraz Sebepleri
Davacılar vekili itiraz dilekçesinde; 25.02.2004 tarihli Karayolu Yolcu Taşıma Yönetmeliğine atıfta bulunarak, il içi taşımalarda düzenleyici işlemin Valiliklere ya da ilgili belediyeye bırakıldığını, Aydın Valiliğince koltuk sigortasının zorunlu tutulduğuna dair belgenin sunulmadığı ve koltuk sigortası yaptırma zorunluluğunun ispat edilemediğine dayanıldığını, Hakem Heyeti kuracağı bir ara karar ile bu hususun aydınlatılmasını sağlayabilecekken bunun yapılmadığını, bu konuda taraflarına bir süre verilmediğini ve Aydın Valiliğinden görüş sorulmadığını, 22.01.2004 tarihli ve 2004/6789 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile açıkça tüm taşımacılık işlerinde koltuk sigortası yapılmasının zorunlu tutulduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının başvurusu sırasında ilgili valilik ya da belediye tarafından kazaya karışan aracın Karayolları Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası yaptırma yükümlülüğü ya da Güvence Hesabının sorumluluğunu kanıtlayan bir delil sunulmadığı, Sigortacılık Kanunu 30/15 inci maddesi gereği İtiraz Hakem Heyeti’nin müzekkere yazma yetkisi bulunmadığı ve sunulan evraklara göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davacılar vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; itiraz dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ile İtiraz Hakem Heyetinin kararının bozulmasını talep etmiştir .
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; zorunlu karayolu yolcu taşımacılığı ferdi kaza sigortası bulunmayan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin yakınlarının vefat tazminatı talebine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30 uncu maddesi, … Yönetmeliğinin 16. ve 17. maddeleri, Zorunlu Karayolu Yolcu Taşımacılığı Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları.
3. Değerlendirme
Dava, zorunlu koltuk ferdi kaza sigorta poliçesi bulunmaması sebebiyle davalı … aleyhine açılan tazminat istemine ilişkindir.
Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası 25.02.2004 tarih, 25384 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2004/6789 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile ihdas edilmiş olup, 10.7.2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu hükümleri çerçevesinde yolcu taşımacılığı yapan taşımacıların, yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımalarında görevlendirecekleri sürücüler ile bunların yardımcıları ve taşıyacakları yolcular için “Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası” yaptırmak zorunda oldukları belirtilmiş, Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnaların ise Ulaştırma Bakanlığı’nca belirleneceği açıklanmıştır. Daha sonra 13.11.2009 tarih, 27405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2009/15545 nolu Bakanlar Kurulu kararı ile 2004/6789 sayılı kararda değişiklik yapılmış ve Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnaları belirleme yetkisi Ulaştırma Bakanlığı’nın görüşü alınmak suretiyle Hazine Müsteşarlığı’na verilmiştir.
Karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnalara ilişkin Hazine Müsteşarlığı’nın çıkardığı 28.06.2010 tarihli genelgede ise “01.07.2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, ticari amaçla yapılmayan taşımaların 4925 Sayılı Kanunun 2.maddesinin 2.fıkrası ile kanun kapsamı dışında bırakılan taşımalar ile yine aynı kanunun 2.maddesinin 3.fıkrasıyla düzenlenmesi ilgili mahalli idarelere bırakılan il sınırları içerisindeki taşımalar ile 100 km’ye kadar olan şehirlerarası taşımaların karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamı dışında olduğu kararlaştırılmıştır” ifadesine yer verilmiştir.
Somut olayda, dosya içerisindeki Aydın Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2009/212 Esas sayılı ceza dosyasında davacıların miras bırakanı Yazgül Kişmir’in 27.05.2009 tarihinde dava dışı Ercan Konma’nın sevk ve idaresindeki aracın hemzemin geçitte trenle çarpışması sonucu gerçekleşen çift taraflı kazada vefat ettiği belirlenmiştir.
Hakem Heyetince, her ne kadar davacının başvurusu sırasında ilgili valilik ya da belediye tarafından kazaya karışan aracın Karayolları Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası yaptırma yükümlülüğü ya da Güvence Hesabının sorumluluğunu kanıtlayan bir delil sunulmadığından davalı … Hesabının zarardan sorumlu olmayacağı gerekçesi ile dava reddedilmiş ise de, eksik araştırma ve inceleme ile hüküm ihdas edilmiştir.
Taşıyıcının Kanun ve Taşıma Yönetmeliği kapsamında taşıma yapabilmek için yetki belgesi alma zorunluluğu gereği anılan belgenin bulunmaması zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında hak sahiplerine ödeme yapılmasına engel değildir; yetki belgesiz taşıma yapılması zorunlu koltuk ferdi kaza sigortacısı tarafından hak sahiplerine ödeme yapıldıktan sonra rücu sebebi olarak ileri sürülebilecek bir durumdur.
Dava konusu kaza 2009 yılında gerçekleşmiş olup desteğin de aralarında bulunduğu çilek toplamaya giden tarım işçilerinin taşındığı, dolayısıyla taşımanın ticari bir taşıma olduğu anlaşılmakla, zorunlu koltuk ferdi kaza sigorta poliçesi yaptırma zorunluluğu bulunduğu, Dairemizce yapılan geri çevirme sonucu kazaya karışan aracın zorunlu koltuk ferdi kaza sigorta poliçesi bulunmadığı belirlendiğinden davalı … Hesabına karşı dava açılabileceği, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasının can sigorta türlerinden meblağ sigortası olduğu göz önüne alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.
VI. KARAR
Değerlendirme bölümünde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacılara iadesine,
Dosyanın İtiraz Hakem Heyetine gönderilmek üzere saklama kararını veren mahkemeye gönderilmesine,
26.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.